Kocaeli'de dava hangi adliyede görülür? İzmit, Gebze ve ilçe adliyeleri

Neden bu soru Kocaeli'de daha sık sorulur?

Kocaeli'de insanlar bir ilçede oturup başka bir ilçede çalışır; çoğu zaman eşler, ortaklar ya da kiracı ile ev sahibi farklı ilçelerdedir. Darıca'da oturan biri Körfez'deki bir tesiste vardiyaya girer, Gölcük'te büyüyen biri İzmit'te dükkân işletir. Bir uyuşmazlık çıktığında ilk soru da bu yüzden "nereye başvuracağım?" olur.

Bu rehber, adli yargıdaki temel tabloyu sade biçimde anlatır: hangi ilçenin hangi adliyeye baktığı, aile, iş ve ticaret davalarının nerede görüldüğü, istinafın nereye gittiği. Vergi, imar ya da kamu kurumlarıyla ilgili idari davalar ayrı bir yargı koludur; burada onlara girmiyoruz.

Baştan bir uyarı: yargı teşkilatı değişebilir. Yeni mahkemeler açılır, binalar taşınır, yargı çevreleri yeniden çizilir. Aşağıdaki bilgiler adalet komisyonlarının 2025 yılı faaliyet raporlarına dayanır. Kendi dosyanızın yetkili mahkemesini mutlaka avukatınızla teyit edin.

İki ana adliye: İzmit ve Gebze

İlde iki büyük adliye vardır.

Kocaeli Adliyesi (İzmit). Merkez adliyenin ana binası İzmit ilçesinin Körfez Mahallesi'ndedir. İsim benzerliği yüzünden insanlar bazen Körfez ilçesine gider; dikkat edin. Ağır ceza, asliye ceza, asliye hukuk, sulh hukuk ve aile mahkemeleri ana binadadır. İş, tüketici, kadastro, asliye ticaret ve icra mahkemeleri ise Kadıköy Mahallesi'ndeki ek hizmet binasında çalışır. Aynı adliyenin iki ayrı binası olduğu için davetiyede yazan mahkemenin hangi binada olduğuna bakmak, duruşma sabahı boşa yol yapmamanızı sağlar.

Gebze Adliyesi. Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası'nın dosyalarına bakar. Kendi ağır ceza mahkemeleri ve başsavcılığı vardır; aile, iş, asliye ticaret, tüketici ve icra mahkemeleri de aynı adliyededir. Sanayi yoğunluğu ve İstanbul'a yakınlık nedeniyle iş yükü hızla artan bir adliyedir; 2025'te yeni ağır ceza, sulh hukuk ve aile mahkemeleri açılmıştır.

Bu ikisinin yanında, İzmit'teki merkez adliyeye bağlı (resmî dilde "mülhakat") dört ilçe adliyesi bulunur: Körfez, Gölcük, Kandıra ve Karamürsel.

İlçe ilçe bağlantı tablosu

Aşağıdaki tablo, faaliyet raporlarında yazanları ilçe bazında özetler. "Ağır ceza ve uzmanlık işleri" sütunu, ilçe adliyesinde bulunmayan mahkemelerin hangi merkeze baktığını gösterir.

Tablodaki son sütun kaba bir yön tarifi gibidir. Örneğin Kandıra'da aile mahkemesi bulunmadığından bir aile davasına ilçedeki asliye hukuk mahkemesinin mi, yoksa çevredeki bir aile mahkemesinin mi bakacağı, kurulun yargı çevresi kararlarına göre belirlenir. Bu tür ayrıntıyı yalnızca güncel karar metni ya da avukatınız netleştirir.

Yeni bina planı

Kocaeli adalet komisyonunun raporuna göre yeni Kocaeli Adliyesi binasının Kartepe'de, Dumlupınar Mahallesi'ndeki eski kışla alanına yapılması planlanıyor ve proje 2026 yatırım programına alınmış durumda. Bina taşındığında İzmit, Derince, Başiskele ve Kartepe dosyalarının adresi değişir; hangi ilçenin bu adliyeye baktığı ise ayrı bir karar konusudur. Tarih yaklaştıkça davetiyelerdeki adres bilgisini her seferinde yeniden okuyun.

Aile davaları: boşanma, velayet, nafaka

Aile uyuşmazlıklarında okurlarımızın en çok sorduğu soru budur. Boşanma davası için genel kural sade: dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da davadan önceki son altı ayda birlikte oturdukları yerde açılabilir. Kocaeli'de bu kural çoğu zaman iki adliyeyi birden açık bırakır.

Temsili örnek: Eşlerden biri Çayırova'da annesinin yanına taşınmış, diğeri Başiskele'deki ortak konutta kalmış. Son altı ayın büyük kısmı Başiskele'de birlikte geçmişse hem İzmit hem Gebze gündeme gelebilir. Avukat, tanıkların ve çocuğun okulunun nerede olduğuna bakarak birini seçer.

Bu noktada sahadan gelen bilgi işe yarayabilir: kim fiilen nerede oturuyor, çocuk hangi evden okula gidiyor? Bunun nasıl ve hangi sınırlarla belgelendiğini Gebze–İstanbul arası adres tespiti rehberinde ayrıca anlattık. Velayet sürecinde gözlemin neyi kapsayıp neyi kapsamadığı ise velayet rehberinin konusu.

Boşanmadan sonra ayrıca açılan velayet değişikliği, nafaka artırımı ya da kişisel ilişki düzenlemesi davalarında yetki farklı işleyebilir. Bir kez Gebze'de boşanmış olmanız, sonraki her davanın da Gebze'de görüleceği anlamına gelmez.

İş davaları: vardiyalı çalışanların ili

Kocaeli'de işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar dosyaların önemli bir kısmını oluşturur. Kıdem, fazla mesai, haksız fesih gibi davalarda işçi genellikle davayı işin yapıldığı yerde ya da işverenin yerleşim yerinde açabilir. Dilovası'ndaki bir tesiste çalışıp İzmit'te oturan bir işçi için bu, Gebze ile İzmit arasında seçim demektir.

İş mahkemeleri İzmit'te ek hizmet binasında, Gebze'de ise adliyenin kendi içindedir. Körfez, Gölcük, Kandıra ve Karamürsel adliyelerinde iş mahkemesi yoktur. Ayrıca birçok işçi alacağı davasında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; arabuluculuk bürosuna başvuru da adliyeye gitmekle aynı şey değildir.

Ticaret davaları: ortaklık, tedarik, alacak

Kocaeli'deki asliye ticaret mahkemeleri İzmit'teki ek binada ve Gebze Adliyesi'nde bulunur. İlçe adliyelerinde asliye ticaret mahkemesi yoktur; orada çıkan ticari bir uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği yine yargı çevresi kararlarına bağlıdır.

Ticari davalarda yetkiyi belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Davalı şirketin merkezinin ya da davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer,
• Sözleşmenin yerine getirileceği yer (örneğin malın teslim edildiği depo),
• Tacirler arasında yapılmış bir yetki anlaşması varsa onun gösterdiği mahkeme.

Kocaeli'de tedarik zincirleri il sınırlarını rahatça aşar. Çayırova'daki bir depoya mal teslim eden İstanbul merkezli bir firmayla yaşanan sorunda yetki sözleşmesi İstanbul'u gösteriyor olabilir. Sözleşmeyi avukatınıza göstermeden "Gebze'de dava açarım" diye yola çıkmayın. Ticari para alacaklarında da arabuluculuk çoğu durumda dava şartıdır.

Bir tedarikçi ya da bayi hakkında dava öncesinde kamuya açık bilgilerle çerçeve çizmek isterseniz bayi ve tedarikçi araştırması sayfamıza bakabilirsiniz.

Ceza şikâyetleri: savcılık nerede?

Suç şikâyetleri için başsavcılıklar devreye girer. Kocaeli'de iki ağır ceza merkezi vardır: İzmit ve Gebze. Körfez, Gölcük, Kandıra ve Karamürsel'deki başsavcılıklar merkeze bağlı çalışır. Şikâyeti genellikle olayın gerçekleştiği yerin savcılığına yaparsınız; uygulamada yanlış yere verilen bir dilekçe de yetkili yere gönderilir, ama bu zaman kaybettirir.

Acil durumlarda adliyeye gitmeyi beklemeyin: polis merkezi, jandarma karakolu ya da 112 ilk adımdır. Kandıra'nın köyleri ya da Kartepe'nin yayla yolları gibi kırsal kesimlerde ilk muhatap çoğunlukla jandarmadır.

İstinaf ve sonrası: dosya Sakarya'ya gider

İlk derece mahkemesinin kararına itiraz ettiğinizde dosya Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi'ne gider. Bu mahkeme 2018'de Sakarya, Kocaeli, Düzce, Bolu, Zonguldak ve Bartın'ı kapsayacak şekilde çalışmaya başladı. 2025 Mayıs'ında Bartın ile Zonguldak Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'ne aktarıldı; bu tarihten sonra çevresi dört ilden oluşuyor. Eski kaynaklarda altı il yazmasının sebebi budur.

İstinaf dilekçesini Sakarya'ya götürmezsiniz; kararı veren mahkemeye verirsiniz, dosya oradan gönderilir. İstinaftan sonra bazı dosyalar için Yargıtay'a temyiz yolu açıktır.

İstinaf aşamasında yeni delil sunmak sınırlıdır. Bu yüzden saha bulgusu gerekiyorsa, ilk derece aşamasında ve avukatın planladığı zamanda hazırlanmış olması önemlidir.

Saha araştırmasının adliyeyle ilişkisi

Biz dava açmayız, dilekçe yazmayız, hangi mahkemenin yetkili olduğuna karar vermeyiz. Ama adliye bilgisi, saha planını doğrudan etkiler:

1. Zamanlama. Avukatınız bir ön inceleme ya da tanık duruşması tarihi verdiyse rapor o tarihten önce, avukatın okuyup değerlendirebileceği bir süre bırakılarak teslim edilir.
2. Yer. Hangi adresin "yerleşim yeri" olarak tartışılacağı belliyse gözlem o adresin kamuya açık çevresine odaklanır; gereksiz yere başka ilçeye yayılmaz.
3. Biçim. Rapor tarih ve saat sırasıyla, kullanılan yöntem açıkça yazılarak hazırlanır. Mahkeme gerekli görürse gözlemi yapan kişi tanık olarak dinlenebilir; rapor buna uygun, abartısız bir dille yazılır.

Bulgunun dosyaya girip girmeyeceğine, nasıl değerlendirileceğine avukat ve mahkeme karar verir. Hukuka aykırı yollarla elde edilmiş bir bilgi ise yalnız işe yaramamakla kalmaz, sizi de zor durumda bırakır. Bu yüzden telefon, mesaj ya da konum takibi, araca cihaz yerleştirme, gizli ses kaydı ve kurum kayıtlarından bilgi çekme gibi talepleri kabul etmeyiz.

Boşanma ya da velayet sürecindeyseniz bu süreçteki çalışma biçimimizi okuyabilir, sorunuzu iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Ön görüşmeyi telefonla ya da WhatsApp'tan yaparız; dosyanız hangi adliyede görülecekse saha planını ona göre kurarız.

Kısa kontrol listesi

• Davetiyede ya da tebligatta yazan mahkemenin tam adını okuyun: "Kocaeli", "Gebze", "Körfez", "Gölcük", "Kandıra", "Karamürsel".
• İzmit'teyse ana bina mı, ek bina mı olduğuna bakın.
• Aile, iş ya da ticaret davası açmadan önce yetkiyi ve gerekiyorsa arabuluculuk şartını avukatınızla netleştirin.
• İstinaf dilekçesini kararı veren mahkemeye verin.
• Adliye adresleri ve yargı çevreleri değişebilir; eski bir internet sayfasına değil, güncel resmî kaynağa ve avukatınıza güvenin.