Kocaeli'de bir yakınınızdan haber alamıyorsanız: ilk adımlar

İlk saat: aramak, sonra başvurmak

Bir yakınınızdan beklenmedik biçimde haber alamamak, insanın düşünme düzenini bozar. Bu yüzden ilk adımları kısa ve sırayla yazıyoruz:

1. Bilinen yerleri arayın. İşyeri, yakın arkadaşlar, akrabalar, en son birlikte olduğu kişi. Her aramayı saatiyle not edin.
2. Kolluğa başvurun. İzmit, Gebze, Darıca, Çayırova ya da Körfez gibi kent merkezlerinde en yakın polis merkezine; Kandıra'nın köylerinde, Kartepe'nin yayla yollarında, Karamürsel'in iç kesimlerinde jandarma karakoluna gidin. Kişinin hayati tehlikede olduğunu düşünüyorsanız 112'yi arayın.
3. Beklemeyin. "24 saat geçmeden başvuru alınmaz" bilgisi yanlıştır. Emniyet bunu özellikle kayıp çocuklar için açıkça duyurmuştur. Yetişkinlerde de bir hastalık, düzenli kullanılan bir ilaç, yakın zamanda yaşanmış bir kriz ya da tehlike işareti varsa vakit kaybetmeyin.

Başvuruya ne götürülür?

Kolluk sizden ayrıntılı bilgi isteyecektir. Önceden hazırlarsanız hem zaman kazanırsınız hem de hiçbir şeyi unutmazsınız:

• Yakın tarihli, yüzü net görünen bir fotoğraf,
• Kimlik bilgileri, boy, kilo, belirgin bir iz ya da dövme,
• Son görüldüğü yer, saat ve üzerindeki kıyafet,
• Telefon numarası, son mesaj ya da arama saati,
• Kullandığı araç varsa marka, renk ve plaka,
• Sağlık durumu, kullandığı ilaçlar, yakın zamanda yaşadığı sıkıntılar,
• Gitmiş olabileceği yerlerin listesi.

Başvurudan sonra size verilen belgeyi ya da başvuru bilgisini saklayın. Sonraki her yeni bilgiyi aynı birime iletin.

Kocaeli'de iş ve aile hayatı il sınırını sık aşar. Kişi Gebze'de oturup İstanbul'da çalışıyorsa ya da hafta sonlarını Yalova veya Sakarya'daki akrabalarının yanında geçiriyorsa bunu başvuruda mutlaka söyleyin. Başvuruyu kişinin en son görüldüğü yere en yakın birime yapmak çoğu zaman en hızlı yoldur; ama başka bir ilçede ya da ilde başvurmuş olmanız işi durdurmaz. Önemli olan, bilginin eksiksiz ve tek bir başvuruda toplanmasıdır.

Ailenin bilgisini düzenlemek

İlk saatlerde aile bireyleri farklı kişileri arar, farklı şeyler duyar, birbirine çelişkili bilgiler aktarır. Bu karmaşa hem kolluğun hem de ailenin işini zorlaştırır. Yapılacak en işe yarar şey, bilgiyi tek bir yerde toplamaktır.

Tek bir zaman çizelgesi

Bir kâğıda ya da ortak bir belgeye son 48 saati yazın: kişi nerede uyandı, kiminle konuştu, ne zaman çıktı, neyle gitti, en son kim gördü. Her satırın yanına bilginin kaynağını yazın: "kendim gördüm", "kız kardeşi söyledi", "iş arkadaşından duydum". Kaynağı belirsiz bir bilgi, çoğu zaman yanlış bir yöne harcanmış saatler demektir.

Tek bir irtibat kişisi

Aileden bir kişi kolluk ile iletişimi üstlensin. Bu kişi her yeni bilgiyi not etsin, kolluğa iletsin ve aileye tek bir ağızdan aktarsın. Aynı bilginin dört farklı kişiden dört farklı biçimde gelmesi, kolluğun ve araştırmanın önceliğini bulanıklaştırır.

Kişinin evi ve eşyaları

Kişinin odasındaki not, eksik kıyafet, kimlik ya da cüzdanın evde olup olmaması önemli işaretlerdir. Eşyaları dağıtmayın, odayı toplamayın. Eksik görünen şeyleri yazın ve kolluğa bildirin. Kişinin telefonu evde kalmışsa, kilidini açmaya ya da hesaplarına girmeye çalışmayın; bunu kolluğa söyleyin.

Kocaeli'nin ulaşım düğümleri

Kocaeli, iki büyük kent arasında bir geçiş ilidir. Biri kendi isteğiyle ya da bir bunalım içinde uzaklaşmak istediğinde, çoğu zaman şu düğümlerden birinden geçer. Bu düğümleri bilmek, kolluğa hangi bilgileri vermeniz gerektiğini de netleştirir.

Bu yerlerin çoğunda işletmelere ya da kamu kurumlarına ait kameralar bulunur. Kamera kayıtlarını biz isteyemeyiz, istemeyiz de. Ama kayıtların bir süre sonra üzerine yazıldığını bildiğimiz için ailelere şunu öneririz: kişinin hangi yöne gitmiş olabileceğine dair bilginiz varsa bunu kolluğa erken söyleyin. Kayıtların korunmasını ancak resmî makamlar sağlayabilir.

Doğada kaybolma

Kartepe'deki Kuzuyayla ve Maşukiye çevresi ya da Kandıra'nın Kefken, Cebeci ve Kerpe kıyıları, doğa yürüyüşü ve günübirlik gezilerle bilinir. Bir yakınınız bu tür bir yere gittikten sonra dönmediyse, bu bir özel araştırma konusu değil, doğrudan bir arama-kurtarma konusudur. 112'yi arayın; jandarma ve ilgili ekipler devreye girer. Aile olarak yapabileceğiniz şey, kişinin hangi rotayı söylediğini, ne giydiğini, yanında ne olduğunu doğru biçimde aktarmaktır.

Açık kaynak: nereye bakılır, nereye bakılmaz?

Kolluk başvurusundan sonra açık kaynaklar, ailenin kendi başına da kısmen yapabileceği ama sistemli yürütüldüğünde daha işe yarayan bir alandır.

Bakılabilecekler:

• Kişinin herkese açık sosyal medya paylaşımları, son paylaşım saati, paylaşımlarda görünen yer,
• Yakın arkadaşlarının herkese açık paylaşımları,
• Kişinin daha önce bahsettiği iş ilanları, kiralık oda ya da yurt ilanları,
• Kamuya açık forumlar ya da ilan siteleri.

Bakılmayacaklar:

• Kişinin şifreli hesapları, özel mesajları, e-postası,
• Operatör, banka, nüfus ya da hastane kayıtları,
• Arkadaşlarının hesaplarına başka bir isimle girmek ya da sahte profille yaklaşmak.

Açık kaynak taramasında bulunan her bilgi tarih ve kaynağıyla kayda geçer ve aileye aktarılır; aile de bunu kolluğa iletir. Bu konuda çalışma biçimimizi dijital açık kaynak araştırması sayfasında anlattık.

Yetişkinin kendi iradesi

Kayıp yakın araştırmasının en zor kısmı budur: Reşit bir kişi, ailesine haber vermeden başka bir yerde yaşamayı seçme hakkına sahiptir. Evlilik içi bir kriz, aile içi bir anlaşmazlık, borç ya da yalnızca yeni bir başlangıç isteği, bir yetişkinin bağlarını kesmesine yol açabilir. Bu bir suç değildir.

Bu yüzden çalışmaya başlamadan önce aileyle şu soruları konuşuruz:

• Kişinin gitmek için bir sebebi olabilir mi?
• Gitmeden önce bir şey söyledi mi, bir not bıraktı mı?
• Sağlık ya da güvenlik açısından bir risk var mı?

Kişi bulunur ve tehlikede değilse, onun iradesine saygı gösteririz. Aileye sağ ve güvende olduğunu bildiririz; kişi kabul ederse ailenin mesajını iletiriz. Adresini, iş yerini ya da yeni çevresini kişinin rızası olmadan aileye vermeyiz. Bu ilke bazen aileyi üzer; ama kişinin güvenini kazanmanın ve ilerde bir görüşmenin kapısını açık tutmanın yolu da çoğu zaman budur.

Çocuklar, zihinsel engeli olan kişiler, bunama belirtisi gösteren yaşlılar ve tehlike işareti bulunan durumlar bu ilkenin dışındadır. Bu durumlarda öncelik her zaman kolluktur; her bulgu vakit kaybetmeden kolluğa ve aileye birlikte bildirilir.

Temsili örnek: Kartepe'de ailesiyle yaşayan yirmili yaşlarındaki bir genç, bir tartışmanın ardından evden ayrılıyor ve telefonunu kapatıyor. Aile aynı akşam jandarmaya başvuruyor. Ertesi gün zaman çizelgesi düzenleniyor: genç, Akçaray ile şehirlerarası otobüs terminaline gitmiş olabilir. Herkese açık paylaşımlarda bir arkadaşının İstanbul'daki bir etkinlik fotoğrafına genç de etiketlenmiş görünüyor. Bilgi jandarmaya iletiliyor. Genç birkaç gün sonra bulunuyor; ailesiyle görüşmeyi bir süre istemediğini söylüyor. Aileye sağlığının yerinde olduğu bildiriliyor; görüşme kararı gence bırakılıyor.

Dolandırıcılığa karşı dikkat

Kayıp ilanı yayıldığında ne yazık ki bazı kişiler ailenin çaresizliğini kullanmaya çalışır: "Nerede olduğunu biliyorum, önce para gönderin" diyen mesajlar, sahte bulundu haberleri, kurum adına arayan kişiler. Şu kurallara uyun:

• Bilgi karşılığında para göndermeyin.
• Kendini kolluk ya da kurum görevlisi olarak tanıtan kişinin söylediklerini, o kurumun kendi numarasından doğrulayın.
• Bu tür her mesajı saklayın ve kolluğa iletin.

Sonuç: sıranın önemi

Doğru sıra şudur: önce kolluk, sonra ailenin bilgisinin düzenlenmesi, ardından gerekirse açık kaynak ve kamuya açık alanda sınırlı saha çalışması. Bu sıranın tersine çevrilmesi, değerli saatlerin kaybedilmesi demektir.

Kayıp yakın konusunda çalışma biçimimizi kayıp yakın araştırması sayfasında anlattık. Uzun süredir görüşülmeyen bir yakının adresinin bulunması söz konusuysa adres ve kişi tespiti sayfası ve Gebze–İstanbul arası adres tespiti rehberi daha uygundur. İlçelerin ulaşım ve saha koşulları için İzmit, Kartepe ve Kandıra sayfalarına bakabilirsiniz. Kolluk başvurusunu yaptıktan sonra bize iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz; ön görüşmeyi telefonla ya da WhatsApp'tan yaparız.